Tablica
Jedna tablica do matematyki, fizyki i chemii. Zobacz, co na niej zrobisz.
Wykresy, figury, wzory i materiały do nauki
Baza wiedzy
Kursy matematyki oraz zadania z rozwiązaniami krok po kroku, karty do druku i gry - z matematyki, fizyki i chemii.
Sprawdź się w naszych zadaniach
MatematykaFizykaChemia
Egzaminy
Nasze autorskie arkusze egzaminacyjne z matematyki, z kluczami odpowiedzi.
Dla kogo
Uczniowie, nauczyciele, korepetytorzy i szkoły - każdy korzysta z PhiBoard po swojemu. Zobacz, jak tablica sprawdzi się u Ciebie.
Nasza misjaKontakt
PhiBoardBaza wiedzy · Od zera do inżyniera
5

Od zera do inżyniera

Stosunki i procenty

Jak zapisać proporcję jako stosunek, czym jest procent, jak zamienić ułamek na procent i jak obliczyć procent z danej wielkości, wraz z zestawem zadań powtórkowych z ułamków.

Stosunek i procent to dwa sposoby porównywania wielkości. Stosunek powstaje z liczników ułamków sprowadzonych do wspólnego mianownika, a procent to po prostu licznik ułamka o mianowniku sto. Ta lekcja pokazuje oba na policzonych przykładach.

Stosunki

Stosunek tworzą liczniki ułamków o tym samym mianowniku.

Zapisz podaną proporcję jako stosunek: 3/4 wielkości A, 1/6 wielkości B, 1/12 wielkości C.

34⋅33=912\tfrac{3}{4} \cdot \tfrac{3}{3} = \tfrac{9}{12}
wielkość A
112\tfrac{1}{12}
wielkość C
16⋅22=212\tfrac{1}{6} \cdot \tfrac{2}{2} = \tfrac{2}{12}
wielkość B
9:2:19 : 2 : 1

Procenty

Licznik ułamka o mianowniku 100 nazywamy procentem.

5100=5%\tfrac{5}{100} = 5\%
13100=13%\tfrac{13}{100} = 13\%
1225=(1225⋅100)%=(1225⋅25⋅4)%=(12⋅4)%=48%\tfrac{12}{25} = \left(\tfrac{12}{25} \cdot 100\right)\% = \left(\tfrac{12}{25} \cdot 25 \cdot 4\right)\% = (12 \cdot 4)\% = 48\%

Ułamek zamieniamy na procent, mnożąc go przez 100.

Jak obliczyć procent z danej wielkości?

24%⋅75=24100⋅75=2425⋅4⋅25⋅3=244⋅3=6⋅3=1824\% \cdot 75 = \tfrac{24}{100} \cdot 75 = \tfrac{24}{25 \cdot 4} \cdot 25 \cdot 3 = \tfrac{24}{4} \cdot 3 = 6 \cdot 3 = 18
8%⋅25=8100⋅25=84⋅25⋅25=84=28\% \cdot 25 = \tfrac{8}{100} \cdot 25 = \tfrac{8}{4 \cdot 25} \cdot 25 = \tfrac{8}{4} = 2

Zadania powtórkowe

1) Skróć każdy ułamek do postaci nieskracalnej

2430=4⋅65⋅6=45\tfrac{24}{30} = \tfrac{4 \cdot 6}{5 \cdot 6} = \tfrac{4}{5}
−5265=−4⋅135⋅13=−45-\tfrac{52}{65} = -\tfrac{4 \cdot 13}{5 \cdot 13} = -\tfrac{4}{5}
7215=24⋅35⋅3=245\tfrac{72}{15} = \tfrac{24 \cdot 3}{5 \cdot 3} = \tfrac{24}{5}
328=4⋅88=41=4\tfrac{32}{8} = \tfrac{4 \cdot 8}{8} = \tfrac{4}{1} = 4

2) Oblicz wartość wyrażeń

59⋅25=5⋅29⋅5=29\tfrac{5}{9} \cdot \tfrac{2}{5} = \tfrac{5 \cdot 2}{9 \cdot 5} = \tfrac{2}{9}
1325:215=1325⋅152=3910=3910\tfrac{13}{25} : \tfrac{2}{15} = \tfrac{13}{25} \cdot \tfrac{15}{2} = \tfrac{39}{10} = 3\tfrac{9}{10}
59+314=5⋅14+3⋅99⋅14=70+27126=97126\tfrac{5}{9} + \tfrac{3}{14} = \tfrac{5 \cdot 14 + 3 \cdot 9}{9 \cdot 14} = \tfrac{70 + 27}{126} = \tfrac{97}{126}
38−25=3⋅5−2⋅840=15−1640=−140\tfrac{3}{8} - \tfrac{2}{5} = \tfrac{3 \cdot 5 - 2 \cdot 8}{40} = \tfrac{15 - 16}{40} = -\tfrac{1}{40}
127⋅(−35)=−12⋅37⋅5=−3635=−1135\tfrac{12}{7} \cdot \left(-\tfrac{3}{5}\right) = -\tfrac{12 \cdot 3}{7 \cdot 5} = -\tfrac{36}{35} = -1\tfrac{1}{35}
(−34):(−127)=34⋅712=716\left(-\tfrac{3}{4}\right) : \left(-\tfrac{12}{7}\right) = \tfrac{3}{4} \cdot \tfrac{7}{12} = \tfrac{7}{16}
192+74=192⋅22+74=384+74=454=1114\tfrac{19}{2} + \tfrac{7}{4} = \tfrac{19}{2} \cdot \tfrac{2}{2} + \tfrac{7}{4} = \tfrac{38}{4} + \tfrac{7}{4} = \tfrac{45}{4} = 11\tfrac{1}{4}
14−38=14⋅22−38=28−38=−18\tfrac{1}{4} - \tfrac{3}{8} = \tfrac{1}{4} \cdot \tfrac{2}{2} - \tfrac{3}{8} = \tfrac{2}{8} - \tfrac{3}{8} = -\tfrac{1}{8}

3) Zapisz podane proporcje jako stosunki

a) 1/2 wielkości A, 2/5 wielkości B, 1/10 wielkości C.

12⋅55=510\tfrac{1}{2} \cdot \tfrac{5}{5} = \tfrac{5}{10}
wielkość A
110\tfrac{1}{10}
wielkość C
25⋅22=410\tfrac{2}{5} \cdot \tfrac{2}{2} = \tfrac{4}{10}
wielkość B
5:4:15 : 4 : 1

b) 1/3 wielkości P, 1/5 wielkości Q, 1/4 wielkości R, reszta S.

13⋅2020=2060\tfrac{1}{3} \cdot \tfrac{20}{20} = \tfrac{20}{60}
wielkość P
14⋅1515=1560\tfrac{1}{4} \cdot \tfrac{15}{15} = \tfrac{15}{60}
wielkość R
15⋅1212=1260\tfrac{1}{5} \cdot \tfrac{12}{12} = \tfrac{12}{60}
wielkość Q
1360\tfrac{13}{60}
reszta S
20+12+15=4720 + 12 + 15 = 47
47+13=6047 + 13 = 60
20:12:15:1320 : 12 : 15 : 13

4) Uzupełnij

25=(25⋅100)%=(25⋅5⋅20)%=40%\tfrac{2}{5} = \left(\tfrac{2}{5} \cdot 100\right)\% = \left(\tfrac{2}{5} \cdot 5 \cdot 20\right)\% = 40\%
58%⋅25=58100⋅25=584⋅25⋅25=584=292=141258\% \cdot 25 = \tfrac{58}{100} \cdot 25 = \tfrac{58}{4 \cdot 25} \cdot 25 = \tfrac{58}{4} = \tfrac{29}{2} = 14\tfrac{1}{2}
712=(712⋅100)%=(73⋅4⋅4⋅25)%=7⋅253%=1753%=5813%\tfrac{7}{12} = \left(\tfrac{7}{12} \cdot 100\right)\% = \left(\tfrac{7}{3 \cdot 4} \cdot 4 \cdot 25\right)\% = \tfrac{7 \cdot 25}{3}\% = \tfrac{175}{3}\% = 58\tfrac{1}{3}\%
17%⋅50=17100⋅50=172⋅50⋅50=172=81217\% \cdot 50 = \tfrac{17}{100} \cdot 50 = \tfrac{17}{2 \cdot 50} \cdot 50 = \tfrac{17}{2} = 8\tfrac{1}{2}

PhiBoard to darmowa tablica online do matematyki

Ta lekcja to jej część. Na samej tablicy narysujesz oś liczbową, wykres funkcji czy figurę, zapiszesz wzór i rozwiążesz zadanie razem z nauczycielem albo kolegą - na żywo, w przeglądarce. Nasza aplikacja jest w całości darmowa.

Załóż darmowe konto
Zobacz, co potrafi tablica

Najczęstsze pytania

Jak zamienić ułamek na procent?

Mnożymy ułamek przez sto i dopisujemy znak procentu. Na przykład 12/25 · 100 = 48, czyli 12/25 to 48 procent.

Jak obliczyć procent z liczby?

Zamieniamy procent na ułamek o mianowniku sto i mnożymy przez tę liczbę. Dwadzieścia cztery procent z 75 to 24/100 · 75, czyli 18.

Jak zapisać proporcję jako stosunek?

Sprowadzamy wszystkie ułamki do wspólnego mianownika i wypisujemy same liczniki. Dla 3/4, 1/6 i 1/12 wspólnym mianownikiem jest 12, liczniki to 9, 2 i 1, więc stosunek wynosi 9 : 2 : 1.

Lekcja z bazy wiedzy PhiBoard: phiboard.com/baza-wiedzy/od-zera-do-inzyniera/stosunki-i-procenty. Na stronie lekcji znajdziesz też gry i zadania do samodzielnego sprawdzenia się - za darmo i bez zakładania konta.
PhiBoard

Tablica online do matematyki, fizyki i chemii. Twórz, ucz i współpracuj - całkowicie za darmo.

PhiBoard

NarzędziaMożliwości

Aplikacja

Dla szkółNasz celAktualności

FAQ

Kontakt

Dokumenty

RegulaminPolityka prywatności

office@phiboard.com

Wesprzyj projekt

© 2026 PhiBoard. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Tablica online do matematykiTablica online do fizykiTablica online do chemiiTablica do korepetycji onlineTablica dla nauczycieliWykresy funkcji online

Używamy plików cookies

Aby poprawić jakość naszych usług, używamy plików cookies. Cookies pomagają nam dostosować naszą stronę do Twoich preferencji, analizować sposób korzystania z witryny oraz zapewniać lepsze doświadczenie użytkownika. Akceptując cookies, wyrażasz zgodę na ich użycie w celu optymalizacji funkcjonalności i treści na stronie.

Używamy plików cookies, żeby strona działała i żebyśmy mogli ją ulepszać. Wybierz, na które się zgadzasz.

Stosunki i procenty | PhiBoard